Beroepsnamen in veertiende eeuws Deventer


Deze beroepsnamen zijn voor het grootste deel uit stadsrekeningen van Deventer gehaald (1337-1400). Dit betekent niet dat we zeker weten dat al deze beroepen daadwerkelijk bedreven werden in Deventer in de 14e eeuw. Het is natuurlijk wél een goeie indicatie daartoe.
De rekeningen zijn tot 1360 in het latijn opgesteld, vandaar dat sommige beroepsnamen in het Latijn zijn geschreven en anderen in het Middelnederlands. In de linkerkolom staat het woord zoals vermeld in de rekening, rechts staat het beroep waar het op doelt of op zou kunnen wijzen.



Uit de rekening
Het beroep
Uit de rekening
Het beroep
A
Moelre, Maelre, Mulner, Mulners
Molenaar
Abteyker
Apotheker
Monikeknecht
Knecht van een monnik

Advocaat

Advocaat
Mostard, Mosterman
Iemand die in mosterd handelt?
Amptman
Schout
Munter, Munt
Iemand die munten slaat?
Angeheler
Hengelaar?
Muntemeyster
Toezichthouder op de muntslag?
Appelman
?
N
Armborstierre
Maker van armborsten (kruisbogen)
Nyebacker
Nieuwe bakker?
B
Notarius
Schrijver
Baertscherre
Barbier
O
Baghine
Begijn
Olyman
Handelaar in olie
Backer
Bakker
Olyslagher
Vervaardiger van olie (lijnzaad? olijf?)
Barbier
Barbier
Oesthouwer
?
Basselieres
Jonge edelmannen, wellicht scholieren
P
Bedeler, Bedelaer
Armlastige?
Pander, Pandester
Verkoper van panden
Beldensnyder
Beeldhouwer, werkt met hout
Pape
Priester
Berchmaker, Barchmaker
Hooibergmaker, dagloner

Parkemunter, Parkemynter, Partmynter, Parkemynster, Parcmentyerre

Vervaardiger van perkament
Bidster
Iemand die bid
Pelser
Bewerker van / handelaar in, huiden, vachten, bont
Byerdreghester
Bierdraagster
Piper, Pipener, Pyper
Bespeler van fluit, schalmei, trompet of doedelzak
Billeman
Scherper van molenstenen
Platemaker, Plateman, Platenslagher
Smid die harnasstukken maakt zoals de plate (het kuras)
Bode
Bode
Poertener, Portener , Poertenwachter, Poerteman, Poertier
Poortwachter
Bodel
Beul
Ponder
Schatter, weger, taxeerder
Bodiker, Boediker, Bedeker, Beteker
Kuiper (zie ook Cuper)
Posteydenbacker
Bakker van pasteien
Bollart
Gerechtsbode, beul
Potghieter
Bronsgieter
Boemhouwer
Houthakker
Predeker, Prediker
Prediker
Borduerwijrcker
Borduurder
Prender
Rover
Boterman
Iemand die handelt in boter?
Prioer
Prior, kloostervoogd
Bouluden, Bouzater, Bouwer
Knechten die b.v. maaien en zand verv.
Procurator
Hoofd van een inrichting of huishouding
Boumeyster
Architect ?
Provisoer
Groot-vicaris (hier van het H. G. gasthuis)
Brammelman, Brummelman
Iemand die braambessen verzamelt?
R
Breder
Breier, vlechter?
Raet
Lid van het stadsbestuur
Breefdragher
Brievendrager
Rademaker
Wielmaker, wagenmaker
Broeteter
Kostganger, bediende die bij iemand in den kost is
Remaker, Reemmaker, Reemslagher
Maker van riemen (roeispanen)
Broetmegher
?
Richter
Rechter
Brouwer, Hoppenbrouwer
Bierbrouwer
Ryder, Ruther
Bode te paard? Cavalerie?
Bunghener
Trommelslager
Rijsmeyer
Maaier van het rijshout
Buschbinner
Iemand die bossen bind ? (bezem?)
Rodendregher
Roededrager
C
Rogghenweger
Weegt rogge bij de verkoop?
Cyrorigus, Cyerorgus, Cyerrorgus, Cyrorgicus
Chirurgijn
Rostuyker
Paardenkoper
D
 
Rovetasschen
Dief ?
Decker
Dakdekker?
Rugghenbroet
Bakker of handelaar in roggebrood?
Dosemaker, Dozemaker
Maker van dozen
S & Z
Dregher
Drager van zware lasten
Zadeler, Zadelmaker
Maker van zadels
Dreyer, Dreygher
Houtdraaier?
Zacdragher
Zakdrager
Dunnevangher
Stroper van klein wild
Secretaris
Stadsschrijver
E
Schedemaker
Maker van schedes
Enghierde
Wachter op de Enk
Sche(m)melmaker
Vervaardiger van voetenbanken en krukken
G
Scepen
Lid van het stadsbestuur, uitvoerende macht
Ghaerdener
Hovenier, tuinman
Scheper
Schaapherder
Gheralde
Heraut
Scheerre
Barbier
Ghesel
Dienaar, in dienst van
Scerperichter
Rechter
Ghiternierre
Bespeler van citer of harp
Schilder
Schilder, maker van schilden
Glasemaker, Glazemaker, Glazemeyster
Glasblazer, glasmaker
Schymman
Gemaskerden, acteurs ?
Glavimaker, Glaviemaker
Maker van lansen en speren
Schimman
Schipman, schipper ?
Goltsmid, Goldsmid
Goudsmid
Schipheer
Schipper
Gortemaker, Ghortemaker, Gurtemakester, Gurtemaker
Gordelmaker
Schipman
Schipper
Grever
Graver, van bijvoorbeeld de stadsgracht
Schipsmede(r)
Scheepstimmerman
Gruter, Gruyter
Iemand die handelt in of werkt met gruit
Scolaster
Opziener over de kloosterscholen
H
Scolemeyster, Schoelmeyster
Hoofd van een school
Haermaker
Maker van dekens en stoffen
Schomaker. Scomaker
Schoenmaker
Halsbreker, Halshouwer, Halshugger
Beul
Schoteler
Vervaardiger van houten schotels
Harnaschmakere
Smid die harnasstukken maakt
Schotsnijder
Maker van pijlen
Helmslagher
Smid die helmen maakt
Scrassere
?
Hierd, Hierde, Hirt, Hyrt, Hyert
Wachter
Scriver
Schrijver
Hodemaker
Vervaardiger van hoeden
Sc(h)roder, Sc(hr)oeder
Snijder, kleermaker
Hoerneman
Iemand die hoorn bewerkt ?
Schuerzac
Schuurt maliën?
Hoetnayer
Iemand die hoeden maakt
Schulte
Schout
Hokester
Huikmaakster
Schutemaker
Vervaardiger van schuiten
Hoefslagher
Hoefsmid
Schutten
Schutters
Hoenrevangher
Vanger van hoenders
Slu(y)ter
Portier, cipier
Hoyer
Hooier
Smid, Smit
Smid
Holthouwer
Houthakker
Snyder
Kleermaker, maaier
Holtsnyder, Holtzagher, Zagher, Sagher
Zager van hout
Snyderoc, Snyderocster
Kleermaker
Hoppenbrouwer
Zie Brouwer
Soeldenierre
Huurling, gewapende
Huker
Huikmaker?
Speelman
Iemand die een show geeft
Hurenjagher
In te huren koetsier
Spenstersse
Spinster
K
Spindemaker
Vervaardiger van (provisie)kasten
Kaerman, Carreman, Kareman
Iemand die met z'n kar vracht vervoert
Sporemaker, Spaermaker, Sparemaker
Iemand die sporen maakt voor ruiters
Kalenberner
Brander van (houts)kool
Sprengher, Sprenger
Danser, kunstenmaker, koorddanser
Kalverman
Handelaar in kalveren?
Stalknecht
Stalknecht
Kannemaker, Kannenmaker, Kannenghyter
Tingieter
Steenbicker
Steenhouwer
Cantart
?
Steensnider
Iemand die blaasstenen verwijdert
Kanwersijn
Woekeraar, geldschieter, wisselaar
Styenmesseler
Metselaar
Cappelaen
Kappelaan
Styenvuerre, styenvůerrer
Vervoerder van stenen
Karvener, Corvener, Coervener
Maker van korven en manden
Sticker, Steker
Vervaardiger van wambuizen
Catridder
Bevechter van katten? Goochelaar?
Stylleghangmaker, Stilleghang(h)emaker
Maker van stillegangen
Kersemaker, Karsenmaker, Kerssemaker
Kaarsenmaker
Stocker
Gevangenbewaarder, beul
Kercheer
Pastoor
Stopzac
Hij die korenzakken stopt, herstelt
Kercmeyster, Kerckemeyster
Kerkvoogd
Stoyfer
Duwer of trekker
Keteler
Ketelmaker
Stratemaker, Stratenmeyster
Brengt bestrating aan en repareert ze
Keuter
Kleine boer
Stureman, Stuer, Stuerman
Stuurman
Kind van de stad
Stadsdienaar
Stutenbacker
Bakker van een bepaald type broodje
Kystemaker
Maker van kisten / kasten
Zweertvegher
Slijpt en polijst zwaardbladen
Cleric
Klerk, iemand die lezen of schrijven kan
T
Clumpener, Clumper, Clump, Klumpener
Klompenmaker?
Tap
Een kleine verkoper van drank?
Clutentreder
Vervaardiger van kogels?
Tasschemaker
Vervaardigd tassen
Knape
Schildknaap
Teemsemaker
Maker van zeven
Knecht
Knecht
Telre
Ambtenaar die het geld telt bij transacties

Ko(e)hierde, Coewachte(r), Coehierder, Kowachter

Koewachter
Tigheler, Tyghelaer, Tygheler
Steenbakker
Koggenstuerre
Stuurman van een kogge
Tijmmerman, Tymmerman, Tijmmerlude
Timmerman
Coc, Koc, Cock
Kok
Toghehierde
Wachter op de Teuge (Bergweide)
Kokenbacker, Kokenbacster
Koekenbakker
Tolner
Tolgaarder
Coman, Coepman
Koopman
T(h)oemmaker
Vervaardiger van teugels
Copdreyer
Pottenbakker
Trumpener, Trymper
Trompetist, bazuinblazer
Coperen, Coperslagher
Koperslager
Tuneman
Vlechter van wilgetenen omheiningen
Coster
Koster
V
Creyenschote
Kraaienschieter
Vere
Veerman, schipper
Cremer, Cremester, Creemster, Kremer
Kleinhandelaar
Vehemegd
Veemeid
Crimpenmaker
Krammenmaker ?
Veilighesman, Villeghier
Lijfwacht
Crudener, Crudenersche
Handelaar in kruiden, specerijen, e.d.
Venehierde, Venehyrdester
Wachter in het veen
Cuer
Wachter, uitkijk
Verckenhierde
Varkenshoeder
Cuper, Cupper
Kuiper (zie ook Bodiker)
Verckensteker
Keurmeester over de varkenverkoop
Cureyt
Parochiepriester
Verwaer
Opziener
L
Verwer
Verver van stoffen
Lanternenmaker
Lantaarnmaker
Vetcoper
Handelaar in vet
Lantmeter
Iemand die land meet en afbakent
Vyschmeyster
Opzichter op de vismarkt
Ledermaker
Leerlooier
Vice-cureyt
Onderparochiepriester
Leestemaker
Maker van schoenleesten
Vysscher, Vischer
Visser
Leyendecker
Leidekker, ook into loden dakgoten
Vleyschhouwer
Vleeshouwer, slager
Lesemeyster
Onderwijzer in de godgeleerdheid
Voetghanger, Voetruther
Voetknecht
Linenslagher, Lynslagher
Touwslager
Voersprake
Advocaat, beschermer
Linnenwever
Wever van linnen
Voghel(a)er
Vanger van vogels
Ly(n)wantcoper
Handelaar in linnen
Vorhokester, Vorhoker
Kleinhandelaar
Loerre
Maker van ledertouw / spion
W
Loper
Bode
Wachter
Wachter
Losser
Laad zware spullen van een vervoermiddel ?
Waker
Waker
Louwer
Leerlooier
Wamboyssticker
Vervaardiger van wambuizen
Luchtemaker
Lantaarnmaker / geurmaker
Wannemaker
Vervaardiger van wannen (holle bak / mand, scheid kaf van koren)
M
Wapentuer
Gewapende
Maghet
Meid, dienstmeid
Wardeyn
Opzichter o.a. bij lakenbereiding en munt
Makeler
Tussenhandelaar, ook wel in paarden
Wasscher
Iemand die wast voor z'n beroep
Malcster
Vrouw die de koeien melkt
Weerdynne
Waardin van een herberg, bordeel, etc.
Maendemaker, Mandemaker, Mandemakester
Maker van manden
Wegghebacker, Wegenbaaker
Bakker van roggebrood
Marctmeyster
Ambt van toezichthouder op de markt
Weijdemeyster
Een ambtenaar met dagelijks toezicht over de stadsweiden belast
Medicus
Arts? Niet hetzelfde als de cyrorgicus
Wercman
Ambachtsman
Meyer
Maaier
Wever
Wever van stoffen
Meyer, Meyger
Pachter, boer
Wynbove, Wynknecht
Knecht die het stadswijngeld inde
Meyster
Meester in zijn beroep
Wynman
Handelaar in wijn?
Mersc(h)alc, Marschalc
Hoefsmid, paardearts
Wijnscroder
Uit- en inladen van wijntonnen in kelders e.d.
Messeler
Metselaar
Wysseler
Wisselaar, bankier
Messemaker, Messemakers
Maker van messen
Wollenwever
Wever van wollen stoffen
Messelgier, Metselgier, Misselgier
Bode
Woltgreve
Woudgraaf, houtgraaf, bosopzichter
Meysteryel, Mijsstreel
Minnezanger
Wondenbinder
Verbinder van wonden
Minister
Geestelijke bestuurder van een klooster
   


Literatuur:

Draaijer, Willem (1925), Beroepsnamen voorkomende in de Cameraars Rekeningen van Deventer (1337-1393). -niet in druk verschenen-

Meyer, Godelieve M. de (1968), De stadsrekeningen van Deventer. Dl. 1: 1394-1400. Teksten en documenten VII, uitgegeven door het Instituut voor Middeleeuwse Geschiedenis, Rijksuniversiteit te Utrecht. Groningen: Wolters-Noordhoff.

Verdam, J. (1981), Middelnederlandsch Handwoordenboek; onveranderde herdruk en van het woord Sterne af opnieuw bewerkt door C. H. Ebbinge Wubben. 1e druk van 1932. s'Gravenhage: Martinus Nijhoff. ISBN: 90-247-0713-7.

http://www.urolog.nl/urolog/php/patients.php?doc=urologie&&lng=nl

"De urologen komen voort uit de steensnijders, die vroeger het land door reisden en bijvoorbeeld op kermissen, naast de voorlopers van de tandarts, meest mannelijke patiënten van hun blaasstenen afhielpen."

http://de.wikipeia.org/wiki/Schwertfeger

"Nachdem Schmied und Härter ihre Arbeit getan hatten, war es die Aufgabe des Schwertfegers, das Schwert oder die Klinge blankzufegen, sie also zu polieren und blank zu schleifen."

 

De volgende link geeft leuk vergelijkingsmateriaal in de vorm van een lijst met beroepen van Parijs uit 1292. Het is een slordige 80 jaar van voor 1370 maar geeft nog steeds een indruk. Let bij het zien van de aantallen op het feit dat Parijs in die tijd al een wereldstad was.

Métiers de Paris en 1292.

deze pagina staat op
Les Métiers de nos Ancétres

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Alles op deze pagina: Bertus Brokamp ©, 2006-2008